Başabaş Noktası ve Hedef Satış Adedi Hesaplama

Bu araç ne hesaplar?

Başabaş noktası, seçilen dönemde toplam giderin satış geliriyle karşılandığı üretim ve satış düzeyidir. Bu hesaplayıcı küçük üretici, kooperatif ve atölyeler için tek bir ürünün aylık satış eşiğini bulur. Bölünemeyen ürünlerde gerekli adet yukarı yuvarlanır. İstenen faaliyet kârı için ayrıca hedef adet hesaplanır ve satılabilir kapasiteyle karşılaştırılır. Kapasitenin varlığı müşteri talebinin kanıtı değildir.

Nasıl kullanılır?

• Kira ve üretim olmasa da devam eden giderlerin aylık toplamını sabit gider olarak girin.
• Bir ürün daha satıldığında artan hammadde, ambalaj, işçilik ve komisyonu birim değişken gidere dahil edin.
• Tek ürün veya değişmeyen bir paket için KDV hariç satış fiyatı belirleyin. İndirimli satışta gerçekten tahsil edilecek bedeli kullanın.
• Aylık hedef faaliyet kârını ve satılabilir tam ürün kapasitesini girin. Başabaşın kapasite dışına çıkıp çıkmadığını inceleyin.

Hesaplama formülü

Birim katkı = satış fiyatı − değişken gider; başabaş adedi = sabit gider ÷ birim katkı (yukarı yuvarlanır); hedef adet = (sabit gider + hedef faaliyet kârı) ÷ birim katkı (yukarı yuvarlanır).

Örnek hesaplama

Varsayımsal kavanozlu üründe aylık sabit gider 18.000 TL, değişken gider 90 TL/adet ve satış fiyatı 150 TL/adet olsun. Katkı payı 60 TL, başabaş 300 adettir. 12.000 TL faaliyet kârı hedefi 500 adet gerektirir. Aylık satılabilir kapasite 400 adetse tümü satıldığında faaliyet sonucu 6.000 TL olur; hedef için kapasite 100 adet eksiktir. Bu senaryo satış veya kazanç vaadi değildir.

Sonuç nasıl kullanılmalı?

Başabaş kapasitenizi aşıyorsa önce fiyat, ürün başı gider ve sabit gideri ayrı ayrı test edin. Kapasiteyi artırmak kira veya ekipman giderini değiştiriyorsa eski sabit giderle yeni kapasiteyi hesaplamak yanıltır. Farklı fiyat ve marjlarla çok sayıda ürün satıyorsanız tek ürün modelini bütün işletmenin kesin sonucu olarak kullanmayın. Model dışında kalan finansman ve vergi etkileri için mali müşavirinizle değerlendirme yapın.

Karar öncesi kontrol edin

• Sıfır veya negatif katkıda daha fazla satış sabit gideri karşılamaz; araç sahte bir başabaş adedi üretmez.
• Ciro, yukarı yuvarlanmış tam adet üzerinden gösterilir; bu nedenle teorik kesişim gelirinden biraz yüksek olabilir.
• Üretim kapasitesi ile kesinleşmiş sipariş aynı şey değildir. Satılmayan stok nakit bağlar.

Kimler için uygun?

Yerel üreticiler, kooperatifler ve küçük atölyeler

Hesaplama notları ve kaynaklar

• Tutarlar aynı ay ve KDV hariç temeldedir. Faaliyet sonucu net kâr, vergi hesabı, nakit akışı veya yatırım geri dönüş süresi değildir.
• Sabit ve değişken gider sınıflandırması işletmenizin sözleşme ve üretim düzenine göre yapılmalıdır; örnek tutarlar piyasa verisi değildir.

Sık sorulan sorular

Başabaş adedi neden yukarı yuvarlanır?

Kavanoz veya paket gibi tam adet satılan ürünlerde 300,2 ürün satılamaz. En az 301 adet gerekir; yuvarlamadan sonra ciro da 301 adetle hesaplanır.

Satış fiyatı maliyetten düşükse ne olur?

Pozitif katkı oluşmaz. Sabit gideri karşılayan sonlu bir satış eşiği yoktur; araç bu durumu uyarıyla gösterir.

Başabaşı geçince net kâra mı geçerim?

Yalnızca modele dahil edilen giderler karşılanmış olur. Vergi, finansman, tahsilat gecikmesi ve girilmemiş giderler ayrıca değerlendirilir.