Stok Devir Hızı ve Stokta Kalma Süresi Hesaplama

Bu araç ne hesaplar?

Stok devir hızı hesaplama, seçilen dönemde satılan ürünlerin maliyetini ortalama stok maliyetine oranlar. Aynı ürün ve aynı birim kullanıldığında miktar üzerinden de hesap yapılabilir. Araç dönem başı ve sonu stoktan basit ortalama oluşturur, devir sayısını ve ortalama stok gününü gösterir. İkinci dönem seçeneği, dönem sürelerini dikkate alarak değişimi incelemeyi sağlar; sonuç otomatik olarak iyi, kötü veya ideal şeklinde sınıflandırılmaz.

Nasıl kullanılır?

• Maliyet temelinde satış hasılatını değil satılan malın maliyetini kullanın. Stokları aynı değerleme esasında girin; dönem içi alış toplamı satış maliyetinin yerine geçmez.
• Miktar temelinde aynı ürün ve ortak birim kullanın. Örneğin bir üründe bütün alanlar adet, başka bir hesapta bütün alanlar kg olabilir; bunları karıştırmayın.
• Dönem başı ve sonu stoklarını, bu dönemde satılanları ve gerçek dönem gününü yazın. Aylık, mevsimlik veya yıllık dönem seçilebilir.
• İkinci dönemle kıyaslarken ürün, kapsam ve yöntemi koruyun. Farklı gün sayılarının devir adetlerini doğrudan eşitlemek yerine stok gününü ve mevsim koşullarını birlikte değerlendirin.

Hesaplama formülü

Ortalama stok = (dönem başı + dönem sonu) ÷ 2. Devir = satılan malın maliyeti ÷ ortalama stok maliyeti; miktarda satılan miktar ÷ ortalama stok miktarı. Ortalama stok günü = dönem günü ÷ devir. Gün farkı = B dönemi stok günü − A dönemi stok günü.

Örnek hesaplama

A döneminde 90 gün, 20.000 TL başlangıç, 40.000 TL bitiş ve 120.000 TL satış maliyeti olsun. Ortalama stok 30.000 TL, devir 4 ve stok günü 22,5'tir. B döneminde yine 90 gün, 40.000 TL başlangıç, 50.000 TL bitiş ve 135.000 TL satış maliyetiyle devir 3, stok günü 30 olur. B eksi A farkı 7,5 gündür; bu bir kâr veya zarar tutarı değildir.

Sonuç nasıl kullanılmalı?

Stok gününün uzaması araştırılacak bir işarettir; tek başına yanlış satın alma kanıtı değildir. Hasat zamanı toplu alım, yeni ürün lansmanı veya teslim güvencesi için geçici stok artışı olabilir. Tersine hızlı devir, ürünün sık tükenmesinden kaynaklanabilir. Sonucu sipariş kaçırma, bozulma, depolama ve satış dönemi bilgileriyle okuyun. Sipariş miktarı belirlemek için EOQ aracı ayrı bir planlama adımıdır.

Karar öncesi kontrol edin

• İki noktalı ortalama dönem içindeki ani giriş çıkışları göstermez. Yoğun dalgalanmada günlük veya haftalık kayıtlarla ayrı kontrol gerekir.
• Hiç satış yoksa devir sıfırdır; stok günü hesaplanamaz. Sıfır gün gösterilmez.
• Hem başlangıç hem bitiş stoğu sıfırsa ortalama sıfır olur ve araç oran üretmez; dönem içinde satış olsa bile ara stok kayıtlarına bakılmalıdır.
• Stok günleri raf ömrü, son tüketim tarihi veya gıda güvenliği ölçüsü değildir.

Kimler için uygun?

Şarküteriler, yerel üreticiler ve küçük perakendeciler

Hesaplama notları ve kaynaklar

• Maliyetler farklı tarihlerde değişmişse dönemleri yalnız TL tutarıyla kıyaslamak yanıltıcı olabilir. Değerleme esasını muhasebe kaydınızla eşleştirin.
• MEB kaynağı oran ve ortalama yöntemine referanstır. Örnek dönemler, gün farkı ve senaryo yorumları Yerelo'ya aittir; evrensel hedef oran sunulmaz.

Sık sorulan sorular

Stok devir hızı kaç olmalı?

Her işletme için tek bir doğru oran yoktur. Aynı ürünün karşılaştırılabilir dönemlerine, mevsimselliğe, teslim süresine ve stok tükenmesine birlikte bakın.

Stok devir hızını gün olarak nasıl hesaplarım?

Seçilen dönemin gün sayısını o dönemin devir sayısına bölün. Örneğin 90 günde 4 devir, 22,5 gün verir. Satış sıfırsa süre hesaplanamaz.

Ciroyu stok maliyetine bölebilir miyim?

Maliyet esasında bu uygun değildir. Satılan malın maliyeti ve stok maliyeti aynı temelde olmalı. Ciro kâr payı içerdiğinden sonuçları değiştirir.